Anonim

Oburzenie poety musiało się jakoś wyładować i znaleźć ujście na zewnątrz. Takim wyładowaniem był pośpiesznie skreślony szkic polemiczno-literacki noszący tytuł Dwie aureole, napisany zaś 20 lutego 1877 r., to jest w jedenaście dni po przybyciu Norwida na ulicę du Chevaleret i pewnie natychmiast po przeczytaniu wzmiankowanej korespondencji Mariusza. Dwie aureole - będące typowym przykładem moralizatorskiego i rewizjonistycznego eseju Norwidowskiego - były mianowicie interesującą paralelą literacką i społeczną pomiędzy twórczością i świetnym losem Wiktora Hugo a twórczością i niedolą Tomasza Olizarowskiego; miedzy społeczeństwem francuskim, które było prawdziwą matką dla znakomitego autora Nędzników, a społeczeństwem polskim, które dla autora Zaweruchy było co najwyżej... macochą; między świetnie jaśniejącą aureolą poetycką Francuza a skromnym światełkiem widniejącym nad czołem pisarza polskiego, światełkiem ledwie dostrzeganym w owej epoce, "tak chętnie - jak powiadał dowcipny Mariusz - odzierającej bohaterów z aureoli, w którą przyozdobiły ich wielkie czyny".

Olizarowski .